Τα Θήσεια είναι εορτή προς τιμήν του Θησέα, όπως εύλογα μας αποκαλύπτει και η ονομασία τους.
Εντάσσονται στον Αθηναϊκό Λατρευτικό Ηρωικό Κύκλο του Θησέα, που κι αυτός με τη σειρά του
εντάσσεται στον ευρύτερο Κύκλο της Ηρωολατρείας.
“Ταῖς ὀγδόαις τὰ Θησεῖα ἦγον, καὶ ἀνεῖτο ἡ ὀγδόη πᾶσα τῷ Θησεῖ.”
Πλούταρχος
Εορτάζονται την 8η Πυανεψιώνος, που είναι ημέρα Ιερή και του θεϊκού πατρός του, Ποσειδώνα. Τα
Θήσεια καθιερώθηκαν ως Δημοτελής εορτή το 476 π.κ.χ. με την ανακομιδή των οστών του Ήρωα από
τη Σκύρο, ύστερα από χρησμό του Μαντείου των Δελφών. Σύμφωνα με τον Παυσανία, αλλά και τον
Πλούταρχο, τα οστά του Θησέα τοποθετήθηκαν στον σηκό του Ηρώου που ήταν αφιερωμένο σε κείνον, το Θησείον “ εν μέση πόλει”, το οποίο λειτουργούσε και ως άσυλο των δούλων και των αδυνάμων.
“ ἔστι δὲ φύξιμον οἰκέταις καὶ πᾶσι τοῖς ταπεινοτέροις καὶ δεδιόσι κρείττονας, ὡς καὶ τοῦ Θησέως προστατικοῦ τινος καὶ βοηθητικοῦ γενομένου καὶ προσδεχομένου φιλανθρώπως τὰς τῶν ταπεινοτέρων δεήσεις”
Πλούταρχος
Η Πολιτεία παρέλαβε την εορτή από τα στεγανά όρια των Ευγενών, Αιγηιδών και απογόνων των
Δεκατεσσάρων διασωθέντων του Μινώταυρου, και την ανέδειξε σε μεγάλη Δημοτελή εορτή με
μεγαλοπρεπή Πομπή, πλούσιες Θυσίες και Αγώνες. Ο Ευριπίδης είχε ανακηρυχθεί Θησειονίκης ως Έφηβος.
Από το 476 π.κ.χ., ο Θησέας κυριαρχεί στον Ηρωικό Κύκλο των Αθηνών αφού είναι ο θεμελιωτής κι ο
εγγυητής της ενότητας της Πόλης. Θεωρείται δε και ιδρυτής της Δημοκρατίας προσδίδοντας στο
Πολίτευμα ιερή υπόσταση.
Ο Θησέας συνένωσε τους Δήμους της Αττικής σ’ ένα Βουλευτήριο κι ένα Πρυτανείο, βάζοντας τα
θεμέλια του μεγαλείου της Πόλης.
“καταλύσας των άλλων πόλεων τα τε βουλευτήρια και τας αρχάς ες την νυν πόλιν ούσαν, εν βουλευτήριον αποδείξας και πρυτανείον, ξυνώκισε πάντας”
Θουκυδίδης
Στον Θησέα αποδίδεται η ίδρυση του Πρυτανείου όπου φυλάσσεται η Εστία και το “άσβεστον πύρ” της Πόλης και η περίφημη Αγορά του Θησέα για χάρη του Λαού, που βρισκόταν στα Προπύλαια. Τον 6ο αιώνα π.κ.χ ο Σόλων θα την μεταφέρει βορειοδυτικότερα στην θέση που υπάρχει μέχρι σήμερα.
Ο Πλούταρχος στον “Βίον του Θησέως” μας λέει ότι σε ανάμνηση της επιτυχούς επιστροφής από την
Κρήτη, ιδρύθηκε στην Αθήνα ένα τέμενος, στον βωμό του οποίου οι οικογένειες των νέων που σώθηκαν από τον Μινώταυρο, απέδιδαν τιμές και θυσίες στον Ήρωα.
Ο Θησέας ενέπνευσε γλύπτες που τον απεικόνισαν με αγάλματα, ανάγλυφα, αετωματικά συμπλέγματα,
αγγειογράφους που διηγήθηκαν με εικόνες τους μύθους του, τραγικούς ποιητές όπως ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, ποιητές όπως ο Οράτιος, ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, η Λένα Παππά, η Αθηνά Παπαδάκη, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, πεζογράφοι όπως ο Ρακίνας, ο Μενέαλος Λουντέμης, ο Στίβεν Πρέσσφιλντ, συνθέτες όπως ο Χέντελ, ο Λιλί, ο Ραμό.
“και ακόμα τον ισόθεον Θησέα τον Αιγείδην”
Ιλιάδα
ΤΕΛΕΤΗ ΘΗΣΕΙΩΝ
ΑΝΟΙΓΜΑ
Επικαλούμαι των Ηρώων το Θείο γένος
το κραταιό, τους ευεργέτες των θνητών
που κατοικούν όλβιοι στις Νήσους των Μακάρων.
Σας προσκαλώ ω Ισχυροί Παραστάτες
ως Αρωγούς και Αγαθούς Φύλακες του τόπου μας.
Σπονδές Νηφάλιες
ΕΥΧΗ ΠΛΗΘΩΝΟΣ
Ας μην παύσω ώ Μάκαρες Θεοί,
να σας χρωστώ ευγνωμοσύνη,
για όλα τ' αγαθά που από εσάς λαμβάνω
και έχω λάβει με χορηγό τον Ύπατο Δία.
Ας μην παραμελήσω,
αναλόγως της δύναμης μου
το καλό του γένους μου.
Το να υπηρετώ πρόθυμα το κοινό καλό,
αυτό ας θεωρώ και δικό μου μεγάλο όφελος.
Ας μην γίνομαι αίτιο κανενός κακού,
από αυτά που τυχαίνουν στους ανθρώπους,
αλλά καλού, όσον δύναμαι,
ώστε να γίνομαι κι εγώ ευτυχής,
ομοιάζοντας σ' εσάς.
Σπονδή Οίνου
ΥΜΝΟΣ ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ
Μεγίστη Θεά Παλλάδα, χρυσοστέφανη Αθηνά,
του Κόσμου Θεά μεγάλη,
πάνοπλη ξεπήδησες απ' του Πατρός μας
το σεπτό κεφάλι.
Θεά παρθένα που διεγείρεις μέσα μας
τον άφθαρτο και φωτεινό νού.
Ασπιδοφόρα Άχραντη,
που πρυτανεύεις του Σύμπαντος Κόσμου.
Αδάμαστη Μήτιδα, που ενώνεις τις αντιθέσεις,
Κόρη τριτογένεια, άνθος λαμπρό στην όψη.
Συ, ο νους του Πατρός, γέμισες με Νόμους
του Σύμπαντος το Κάλλος.
Συ, αυτά που υπάρχουν,
αυτά που θα γίνουν
κι αυτά που έχουν γίνει.
Ένδοξη Θεά, Γλαυκομάτα Κόρη,
δωσ' μου δύναμη κι έρωτα ικανό να με ανεβάσει
από τους κόλπους της Γαίας,
στον ολόφωτο Όλυμπο.
Είθε Θεά να μας προσφέρεις
την άχραντη Σοφία και την νοερά σου δύναμη,
xαρίζοντάς μας τα Ολύμπια αγαθά
που ανυψώνουν τις ψυχές,
εξορίζοντας τα γιγάντια φάσματα του Κόσμου.
Σπονδή Ελαίου και Οίνου
ΥΜΝΟΣ ΘΗΣΕΑ - ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΙΚΕΤΗΡΙΑΣ
Επικαλούμαι τον ιερό βλαστό του Ποσειδώνα και της Αίθρας,
τον κραταιό Θησέα, που θνητό πατέρα έχει τον Αιγέα.
Από την Τροιζήνα κίνησες,
τελώντας τον άθλο σου τον πρώτο
σήκωσες τον βωμό του Σθενίου Διός,
παίρνοντας τα όπλα του Αιγέα
και μ’ αυτά εφόδιο πήρες τον δύσκολο τον δρόμο.
Και από τον Περιφήτη μέχρι τον Προκρούστη
μεγάλους άθλους τέλεσες.
Κι όταν καθάρθηκες από τους Φιταλίδες
στου Κηφισού τις όχθες,
θριαμβευτής στην Αθήνα μπήκες.
Τους δήμους της Αττικής ένωσες
και μια μεγάλη Πόλη γέννησες,
την δυνατή Αθήνα.
Εσύ κραταιέ Θησέα τερμάτισες την θυσία των δεκατεσσάρων νέων, βορά του Μινωταύρου.
Είθε Μέγα της Πόλης Προστάτη να χαρίζεις ευημερία, Φιλία κι ενότητα.
Όπως κι εσύ, έτσι κι εμείς σήμερα καταθέτουμε την Ικετηρία
και μεγάλη δίνουμε υπόσχεση.
Σπονδή Μέλιτος
ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΙΚΕΤΗΡΙΑΣ
Η Ικετηρία είναι ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης, την οποία στεφανώνουμε με λευκή μάλλινη κλωστή και την καταθέτουμε στον βωμό την ώρα της Ικετηρίδας .
Κατά την διαδικασία κατάθεσης της Ικετηρίας πλησιάζουμε στον Βωμό, κρατώντας την Ικετηρία με το
αριστερό χέρι, ενώ αγγίζουμε τον Βωμό με το δεξί και την καταθέτουμε.
ΔΕΗΣΗ ΙΚΕΤΗΡΙΑΣ
Εδώ, σε τούτο τον Βωμό, όλοι μαζί δεσμευόμαστε,
ότι θα τηρούμε τα Προγονικά έθιμα.
Θυσίες, Σπονδές και Ύμνους,
Θησέα σε σένα θ' αφιερώνουμε.
Με την σπονδή τούτη υποσχόμεθα,
να διατηρούμε την μνήμη σου αενάως,
και βίο να διάγουμε, αντάξιο των Προγόνων μας.
Σπονδή Οίνου
ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Χαίρε έξοχο κλέος,
Ισχυρό των Ηρώων γένος.
Είθε να προστατεύετε τον βίο μας
και να μας δίνετε όσα ο Θείος Νόμος ορίζει.
Σπονδές Νηφάλιες