Τα Δελφίνια είναι εορτή αφιερωμένη στη Σώτειρα Δελφινία Αρτέμιδα, προστάτιδα των νέων και στον Δελφίνιο Απόλλωνα. Εορτάζεται την έκτη ημέρα του μηνός Μουνιχιώνος, που είναι αφιερωμένος στην Αρτέμιδα. Το Μυθικό πλαίσιο της εορτής ανάγεται στην Ικεσία του Θησέα στον Απόλλωνα, ως προστάτη της ναυσιπλοΐας, για το ασφαλές ταξίδι του στην Κρήτη, και της Σώτειρας Αρτέμιδος, ως προστάτιδα των ἠϊθέων και των παρθένων, ήτοι της οδυνηρής προσφοράς της Πόλης στον Μινώταυρο.
Η Ικεσία λάμβανε χώρο στο Δελφίνιο Ιερό του Απόλλωνος, στις όχθες του Ιλισού, κοντά στον Ναό του Ολυμπίου Διός. Ο χώρος περιελάμβανε τρία οικοδομήματα. Το Ανάκτορο του Αιγέα, το Δελφίνιο δικαστήριο που ήταν αρμόδιο για την εκδίκαση υποθέσεων σύννομου φόνου, και το Δελφίνιο Ιερό του Απόλλωνος.
“ἵστασαν χορούς παρθένων τε καὶ ἠϊθέων”
Ηρόδοτος
Η εορτή αρχίζει με Πομπή Ικεσίας των γυναικών προς τον Βωμό του Δελφινίου Απόλλωνος, κρατώντας λευκοστεφείς Ικετηρίες στο αριστερό τους χέρι.
Η Ικετηρία στα Δελφίνια είναι κλάδος Ελαίας, στεφανωμένος με λευκό μαλλί.
Η ανάθεση της κόμης σε νεκρό είναι κι αυτή μια μορφή Ικετηρίας ή ένας στεφανωμένος κλάδος δάφνης και βέβαια το ίδιο το σώμα, όπως υπέροχα μας μυεί ποιητικά ο Ευριπίδης με την φωνή της Ιφιγένειας.
“και προσκολλώ το σώμα μου, σαν ἱκετηρίαν, στα γόνατά σου, αυτό το σώμα που ετούτη σου γέννησε”.
Αφού ολοκληρωθεί η Ικεσία με την κατάθεση των Ικετηριών στον Βωμό, ο Ιερέας ή η Ιέρεια Ανοίγει την Τελετή.
Η κατάθεση της Ικετηρίας γίνεται με το αριστερό χέρι, ενώ το δεξί αγγίζει των βωμό, με το δεξί γόνατο να ‘ρχεται σ’ επαφή με την Γαία.
ΑΝΟΙΓΜΑ
Κλύτε ώ Μάκαρες Θεοί
θνητών έξοχοι φίλοι
κραταιόν του Κόσμου στήριγμα.
Κλύτε Αθάνατοι Θεοί
και χάριν σπονδών δότε βροτοίς,
πάσης παιδείης Αρετήν
μεγίστην ευτυχίαν
και περιπόθητον ευδαιμονίαν
Σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΠΛΗΘΩΝΟΣ
Ας μην παύσω ω Μάκαρες Θεοί,
να σας χρωστώ ευγνωμοσύνη,
για όλα τ' αγαθά που από εσάς λαμβάνω
και έχω λάβει με χορηγό τον Ύπατο Δία.
Ας μην παραμελήσω,
αναλόγως της δύναμής μου
το καλό του γένους μου.
Το να υπηρετώ πρόθυμα το κοινό καλό,
αυτό ας θεωρώ και δικό μου μεγάλο όφελος.
Ας μην γίνομαι αίτιο κανενός κακού,
από αυτά που τυχαίνουν στους ανθρώπους,
αλλά καλού, όσον δύναμαι,
ώστε να γίνομαι κι εγώ ευτυχής,
ομοιάζοντας σ' εσάς.
Σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΟΛΙΑΔΟΣ
Μεγίστη Θεά Παλλάδα, χρυσοστέφανη Αθηνά,
του Κόσμου Θεά μεγάλη,
πάνοπλη ξεπήδησες απ' του Πατρός μας
το σεπτό κεφάλι.
Θεά παρθένα που διεγείρεις μέσα μας
τον άφθαρτο και φωτεινό Νου.
Ασπιδοφόρα, Άχραντη,
που πρυτανεύεις του Σύμπαντος Κόσμου.
Αδάμαστη Μήτιδα, που ενώνεις τις αντιθέσεις,
Κόρη τριτογένεια, άνθος λαμπρό στην όψη.
Συ, ο νους του Πατρός, γέμισες με νόμους
του Σύμπαντος το Κάλλος.
Συ, αυτά που υπάρχουν,
αυτά που θα γίνουν
κι αυτά που έχουν γίνει.
Ένδοξη Θεά, Γλαυκομμάτα Κόρη,
δωσ' μου δύναμη κι έρωτα ικανό να με ανεβάσει
από τους κόλπους της Γαίας,
στον ολόφωτο Όλυμπο.
Είθε Θεά Πολιάδα
Ακλόνητη Προστάτιδα της Πόλης μας
να ίστασαι.
Σπονδή Ελαίου και Οίνου
Πριν την ύψωση του Ύμνου στην Αρτέμιδα οι γυναίκες της Πομπής καταθέτουν τις Σελήνες στην Θεά.
Οι Σελήνες άρτοι είναι έξι γλυκά πέμματα με λάδι και μέλι σε σχήμα αύξοντος μηνίσκου, συν ένας ακόμη που κατατίθεται από την Ιέρεια της Αρτέμιδος.
ΥΜΝΟΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
Λίτομαι την Θεϊκή Παρθένο
την Σεβαστή θυγατέρα του Διός
και της Λητούς της Υπερβορείας
την Σώτειρα Αρτέμιδα.
Διός προσφιλεστάτη
Πότνια Θεά
Κόρη Αγνή
Φαεσφόρε.
Συ γλυκαίνεις τις ωδίνες του τοκετού
Συ τα τέκνα θνητών και ζώων προστατεύεις.
Νύμφες διάλεξες πολλές
και κόρες δίχως ζώνη.
Και χαίρονται τα Δάση
και τ' άγρια Βουνά
με τον χορό των θυγατέρων σου
Φιλομοίρακε Θεά.
Χαίρε Σώτειρα Θεά
Δελφινία Αρτέμιδα
Προστάτευε τους νέους μας
στα στάδια της νιότης
Χαίρε Μεγάλη Κουροτρόφε!
Σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
Μνήσομαι ουδέ λάθωμαι, Απόλλωνος εκάτοιο.
Από χρόνια πρότερα,
όσιο είναι έθιμο εσέ να επικαλούμαι.
Ελθέ Μάκαρ Παιάν, Φοίβε Αγλαότιμε,
Ιήιε Ολβιοδώτα, Σπέρμειε, Πύθιε,
Δελφικέ Μάντη, Φωσφόρε Δαίμων.
Συ που βλέπεις τον απέραντο αιθέρα
και την ευτυχισμένη γη από ψηλά,
που έχεις για μάτια σου τα άστρα,
που διαλύεις τα σκοτάδια.
Με τον δάφνινό σου κλάδο, σείεις τον ουρανό.
Απόλλωνα, που δεν εμφανίζεσαι στον καθένα,
αλλά σε όποιον είναι αγαθός.
Μέγας όποιος σ' αντίκρυσε, μικρός όποιος δεν σ΄ είδε.
Θα δούμε 'σένα, ώ Εκατηβόλε
και ποτέ εις το μέλλον δεν θα είμαστε μικροί.
Από την χρυσή κόμη σου στάζουν εις το έδαφος
αρωματώδη έλαια που θεραπεύουν.
Χαίρε Δελφίνιε Απόλλωνα
Λίτομαι σε Θεέ
Χάριζε μας την προστασία σου
και ταξίδια ασφαλή.
Σπονδή οίνου
ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Χαίρετε ώ Μάκαρες Θεοί
μεθ' ημών αεί εστέ
κι εσείς μεν ούτω χαίρεστε.
Παύσατε νούσους χαλεπάς
και λύπες αποδιώξτε.
Σπονδή οίνου