Πομπή είναι εκείνη η Λατρευτική πράξη που συγκεντρώνει θεραπευτές των Θεών από διάφορα μέρη της Πόλης, επί τη ευκαιρία μιας εορτής, και τους μετατρέπει σε μια εύτακτη συνοδοιπορία που καταλήγει στον Βωμό του τιμώμενου Θεού.
“τὸν ἱερέα πέμψοντα τὴν πομπὴν καλῶ.”
Αριστοφάνης, Όρνιθες
Σκοπός της Πομπής είναι να προετοιμάσει νοητικά και ψυχικά τους συμμετέχοντες, αλλά κυρίως να συνοδεύσει τα Ιερά αντικείμενα, τις Θυσίες, τις προσφορές, τις Σπονδές και καμιά φορά το άγαλμα του Θεού, όπως το αρχαίο Ξόανο του Διονύσου κατά τα Αστικά Διονύσια, ή τον Πέπλο της Παλλάδος κατά τα Παναθήναια.
Η αφετηρία της Πομπής είναι προκαθορισμένη και γνωστή σε όλους, όπως και η πορεία προς τον Βωμό είναι καθορισμένη εκ των προτέρων. Οι οδοί που θ’ ακολουθήσει η Πομπή είναι επιμελώς καθαρισμένοι και στολισμένοι, προσφέροντας συνάμα ασφάλεια ώστε να συμμετέχουν απερίσπαστοι και με την αρμόζουσα διάθεση οι Πομπείς. Η σύνθεση της Πομπής είναι κι αυτή καθορισμένη, αναλόγως βεβαίως της εορτής, και οι αρμοδιότητες γνωστές. Η Μουσική είναι βασικός λειτουργικός παράγοντας, αφού αυτή δίνει τον σφυγμό και τον ρυθμό της Πομπής.
Μια Πομπή μπορεί να είναι ενθουσιώδης, όπως οι Φαλληφορικές και Διονυσιακές Πομπές, ή εγκρατής, συνετή και σοβαρή όπως η μεγάλη Πομπή των Παναθηναίων, ή Μεγαλειώδης και Μυστηριακή όπως η Πομπή του Ιάκχου στον δρόμο προς την Ελευσίνα.
Στον Οικιακό Λατρευτικό βίο έχουμε την Γαμήλια Πομπή και την Νεκρική.
Η μεγάλη σπουδαιότητα της Πομπής οδηγεί τους Αθηναίους να ιδρύσουν το Πομπείον μεταξύ Διπύλου και Ιεράς Πύλης. Το Πομπείον λειτούργησε για την φύλαξη των Πομπείων, δηλαδή των Ιερών σκευών που χρησιμοποιούνται στις Πομπές, αλλά και ως αρχή κυρίως των μεγάλων Πομπών των Παναθηναίων και των Ελευσινίων.
Μεγάλο ενδιαφέρον έχει η Πομπή των Μυκηναϊκών Χρόνων ως κύρια εκδήλωση Ευσέβειας προς το Θείον. Βλέπουμε μέσω κυρίως της τέχνης της τοιχογραφίας και γνωρίζοντας ότι οι ζωγράφοι των χρόνων εκείνων απεικονίζουν την πραγματικότητα όπως είναι, χωρίς να χρησιμοποιούν την επινόηση της φαντασιακής δημιουργικότητας, μεγαλοπρεπείς Πομπές γυναικών κυρίως, που πέμπουν τις προσφορές, είτε αυτά είναι ειδώλια, άνθη, καρποί, στάχυα, κοσμήματα ή πτυχωτά υφάσματα. Απεικονίζονται επίσης Πομπές με διαφορετικά σημεία έναρξης που τελικώς συναντώνται στο Ιερό.
“Κι έχτισε τα μεγάλα ιερά των θεών
κι εχάραξε έναν δρόμο ολόισιο και ομαλό
για τις απολλώνιες πομπές που σώζουν τους ανθρώπους”
Πίνδαρος