Τα Κρόνια εορτάζονται την Νύχτα της 12ης ημέρας του Αττικού Μήνα Εκατομβαιώνος – Γενεθλίου και είναι αφιερωμένα στον Κρόνο και την “Μητέρα μοι πάντων τε θεῶν πάντων τ’ ἀνθρώπων”, Ρέα. Στα Κρόνια συμμετέχει σύσσωμη η Πολιτεία χωρίς κανενός είδους κοινωνική ή πολιτική ιεράρχηση και τιμά την Χρυσή Εποχή της Βασιλείας του Κρόνου και της Ρέας.
“δωδεκάτῃ τὸν νόμον εἰσήνεγκεν, εὐθὺς τῇ ὑστεραίᾳ, καὶ ταῦτ᾽ ὄντων Κρονίων καὶ διὰ ταῦτ᾽ ἀφειμένης τῆς βουλῆς"
Δημοσθένης, Κατά Τιμοκράτους
“εορτή αγόμενη Κρόνωι και Μητρί των Θεών”, μας λένε τα σχόλια στο “Κατά Τιμοκράτους” του Δημοσθένη
Τα Κρόνια είναι γιορτή Ευθυμίας, Ευφορίας, Ευημερίας και συνδέονται με την Γεωργία και τον Θερισμό. Ο Ευρυμέδοντας Κρόνος και η Παμβασίλεια Ρέα τιμούνται στο Κρόνιο Ιερό σε κοινό Βωμό παρά τις όχθες του Ιερού Ποταμού Ιλισσού που ίδρυσε ο Κέκροπας και καθιέρωσε τον Αναίμακτο εορτασμό των Κρονίων, καθώς όρισε κάθε Οίκος να θυσιάζει τ’ αγαθά της Δήμητρας και καρπούς από τα δέντρα.
Η Χρυσή Εποχή, η εποχή της απόλυτης Ευδαιμονίας εγείρει τον νόστο των ανθρώπων του Σιδηρού Γένους και την επιθυμία να εορτάσουν και να τιμήσουν το Χρυσό Γένος και τους Θεούς του.
"Πρώτο απ᾽ όλα το χρυσό το γένος των θνητών ανθρώπων
έφτιαξαν οι αθάνατοι που τα Ολύμπια τα δώματα κατέχουν.
Κι έζησαν τούτοι τον καιρό του Κρόνου, τότε που ήταν βασιλιάς στον ουρανό.
Ζούσανε σαν θεοί κι είχανε την καρδιά τους δίχως θλίψεις,
από κόπους μακριά και δυστυχίες. Κι ούτε τα ελεεινά
τα γηρατειά σ᾽ αυτούς υπήρχαν, μα πάντα ανάλλαχτοι στα πόδια και τα χέρια
χαίρονταν σ᾽ ευωχίες, έξω απ᾽ όλα τα κακά.
Και σαν παραδομένοι σε ύπνο πέθαιναν. Και όλα τα αγαθά
σ᾽ αυτούς υπήρχαν. Καρπό τούς έδινε η σιτοδότρα γη
από μόνη της πολύ και άφθονο. Κι εκείνοι με προθυμία
ζούσαν ήσυχοι απ᾽ τα χωράφια τους μέσα σε αγαθά πολλά,
πλούσιοι σε κοπάδια, αγαπητοί στους μακάριους θεούς."
Ησίοδος
Ο Πίνδαρος μας λέει ότι στις Νήσους των Μακάρων, στο Πεδίο της Αιώνιας Ευδαιμονίας βασιλεύει ο Κρόνος και η Ρέα:
"Κι όσοι μπόρεσαν για τρεις φορές
να μείνουν στον έναν και στον άλλον κόσμο κρατώντας
την ψυχή τους μακριά από κάθε κακό, του Διός τον δρόμο ακολουθούν
και φτάνουν στον Πύργο του Κρόνου. Εκεί των Μακάρων
το νησί αύρες του ωκεανού τριγύρω το δροσίζουν, και χρυσά λουλούδια αστροβολούν, άλλα πάνω στη γη σε δέντρα λαμπερά, κι άλλα νερό τα τρέφει
και μ᾽ αυτά πλέκουν ταινίες για τα χέρια και στεφάνια
με τις σωστές ορμήνιες του Ραδάμανθη·
αυτόν ο μέγας ο πατέρας μόνιμο πάρεδρο τον έχει,
ο σύζυγος της Ρέας που κάθεται
στον πιο ψηλό απ᾽ όλους θρόνο."
Ο Ποσειδών στην Ιλιάδα, θέλοντας να καταδείξει το Ομότιμον με τον Δία, επικαλείται την περίφημη Κρόνια Τριάδα:
“τρεῖς γάρ τ᾽ ἐκ Κρόνου εἰμὲν ἀδελφεοὶ οὓς τέκετο Ῥέα
Ζεὺς καὶ ἐγώ, τρίτατος δ᾽ Ἀΐδης ἐνέροισιν ἀνάσσων."
Ο Εκατομβαιών πριν πάρει την ονομασία του από την Μεταρρύθμιση του Αττικού Ημερολογίου από τον Σόλωνα το 594 π.κ.χ. ονομαζόταν Κρόνιος. Ο Πάρνωνας που δεσπόζει μεταξύ Αρκαδίας και Λακωνίας ονομαζόταν Κρόνιο όρος και βέβαια ο Κρόνιος Πάγος στην Ολυμπία που ο Ηρακλής τον ονομάτισε τιμώντας τον Πάπο του, στον οποίον ανεγείρονταν οι Ναόσχημοι Θυσαυροί με τα αφιερώματα των Πόλεων.
ΑΝΟΙΓΜΑ
Κλύτε ω Μάκαρες Θεοί
θνητών έξοχοι φίλοι
κραταιό του Κόσμου στήριγμα.
Κλύτε Αθάνατοι Θεοί
και χάριν σπονδών δότε βροτοίς,
πάσης παιδείης Αρετήν
μεγίστην ευτυχίαν
και περιπόθητον ευδαιμονίαν
σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΠΛΗΘΩΝΟΣ
Ας μην παύσω ώ Μάκαρες Θεοί,
να σας χρωστώ ευγνωμοσύνη,
για όλα τ' αγαθά που από εσάς λαμβάνω
και έχω λάβει με χορηγό τον Ύπατο Δία.
Ας μην παραμελήσω,
αναλόγως της δύναμής μου
το καλό του γένους μου.
Το να υπηρετώ πρόθυμα το κοινό καλό,
αυτό ας θεωρώ και δικό μου μεγάλο όφελος.
Ας μην γίνομαι αίτιο κανενός κακού,
από αυτά που τυχαίνουν στους ανθρώπους,
αλλά καλού, όσον δύναμαι,
ώστε να γίνομαι κι εγώ ευτυχής,
ομοιάζοντας σ' εσάς.
σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ
Μεγίστη Θεά Παλλάδα, χρυσοστέφανη Αθηνά,
του Κόσμου Θεά μεγάλη,
πάνοπλη ξεπήδησες απ' του Πατρός μας
το σεπτό κεφάλι.
Θεά παρθένα που διεγείρεις μέσα μας
τον άφθαρτο και φωτεινό Νου.
Ασπιδοφόρα, Άχραντη,
που πρυτανεύεις του Σύμπαντος Κόσμου.
Αδάμαστη Μήτιδα, που ενώνεις τις αντιθέσεις,
Κόρη τριτογένεια, άνθος λαμπρό στην όψη.
Συ, ο νους του Πατρός, γέμισες με νόμους
του Σύμπαντος το Κάλλος.
Συ, αυτά που υπάρχουν,
αυτά που θα γίνουν
κι αυτά που έχουν γίνει.
Ένδοξη Θεά, Γλαυκομάτα Κόρη,
δωσ' μου δύναμη κι έρωτα ικανό να με ανεβάσει
από τους κόλπους της Γαίας,
στον ολόφωτο Όλυμπο.
Σπονδή Ελαίου και Οίνου
ΥΜΝΟΣ ΡΕΑΣ
Επικαλούμαι την Κόρη του Ουρανού
και της Γαίας
την Παμβασίλεια Ρέα
που χαίρεται με χορούς
και τύμπανα.
Κρόνου σύλλεκτρε μάκαιρα
Πότνια Ρέα.
Ισχυρή, Μεγαλοπρεπή
Αιθέρια Ρέα.
Συ Ωγύγια Λεχούσα γέννησες
τους Ολύμπιους Θεούς,
την Εστία, την Δήμητρα, την Ήρα
τον Άδη, τον Ποσειδώνα και τον
Τερπικέραυνο Δία.
Χαίρε Μητέρα Θεών και ανθρώπων.
Είθε από τον Ευρύ Ουρανό Θεά
να μας χαρίζεις Ευδαιμονία,
Γονιμότητα και Αφθονία Αγαθών.
Σπονδή μέλιτος και συνοδεία του Ύμνου με τύμπανο
ΥΜΝΟΣ ΚΡΟΝΟΥ
Επικαλούμαι το θείον έρνος τ' Ουρανού
και της μητέρας όλων Γαίας,
τον ισχυρό Κρόνο,
Πατήρ Θεών και θνητών.
Αυτόν που φιλεί όλα να τα επιστρέφει στον εαυτό του.
Τον Βασιλέα της Χρυσής Εποχής
τον Άρχοντα των Μακάρων Νήσων,
εκεί που οι θνητοί ζουν κοντά στους Θεούς,
χωρίς έγνοιες, βάσανα και κόπους.
Αμίαντε, Ποικιλόβουλε, Άλκιμε Τιτάν
χάριζέ μας Ειρήνη, Ευημερία, Αφθονία κι Ευδαιμονία.
Κρόνε ώ Κρόνε
Κρόνε Αθάνατε Θεέ
Κρόνε ώ Κρόνε
Κρόνε Αμόλυντε Θεέ
Κρόνε ώ Κρόνε
Πατήρ Θεών και θνητών
Σπονδή Μέλιτος
ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Χαίρετε ώ Μάκαρες Θεοί
μεθ' ημών αεί εστέ
κι εσείς μεν ούτω χαίρεστε.
Παύσατε νούσους χαλεπάς
και λύπες αποδιώξτε.
σπονδή οίνου