Τα Θαργήλια είναι η Γενέθλιος Εορτή των Θείων Διδύμων, Αρτέμιδος και Απόλλωνος καθώς και της Ευχλόου Δήμητρας. Η εορτή τελείται κατά την 6η και 7η του μηνός Θαργηλίου. Κατά την πρώτη ημέρα εορτάζεται η Γενέθλιος ημέρα της Αρτέμιδος,
καθώς στον μικρό Ναό της Ευχλόου Δήμητρας, στη Νότια κλιτύ της Ακροπόλεως, προσφέρονται στη Θεά οι Απαρχές και τα Θυόμενα. Σε αυτό τον χώρο που ιδρύθηκε ο Ναός, πρωτοβλάστησε ο Σίτος και η Κριθή. Στη Δήμητρα προσφέρεται ο Θαργήλιος Άρτος από το νέο κρίθινο αλεύρι.
Την ίδια προσωνυμία συναντάμε στον Λόφο της Ευχλόου Δήμητρας, τον σημερινό Λόφο Σκουζέ, όπως επίσης Χλόη καλείται και η Θέμιδα.
“παρὰ τὸ τῆς Χλόης”.
Αριστοφάνης, Λυσιστράτη
Κατά την δεύτερη ημέρα, την 7η Θαργηλίου, εορτάζεται η Γενέθλιος ημέρα του Απόλλωνος. Ο Μήνας, ο πρώτος του Θέρους είναι αφιερωμένος στον Θεό. Θάργηλος Άρτος προσφέρεται επίσης στον Απόλλωνα.
Η Γαλανόπεπλη Λητώ, κόρη του Κοίου και της Φοίβης αφού γονιμοποιείται από τον ΄Ύπατο Δία, κυοφορεί τους Διδύμους Θεούς. Η Βασίλισσα όμως των Θεών Ήρα, ορίζει να μην δεχθεί τον τοκετό κανένας τόπος που τον βλέπει ο Ήλιος. Έτσι πράγματι, κανένας τόπος δεν τη δέχεται, οδηγώντας τη Θεά σε περιπλάνηση.
Η Αστερία, αδελφή της Λητούς, αρνείται τον Έρωτα του Διός και πέφτει στην θάλασσα. Μεταμορφωμένη σε βράχο, πλέει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Εδώ συναντιούνται οι Μύθοι και συνέχουν τον Κόσμο.
Η Λητώ απευθύνει Ευχή στη Δήλο να δεχθεί τον Θείο Τοκετό:
“Χαίρε Δήλος, αν θέλεις να γίνεις τόπος γέννας του γιου μου,
του Φοίβου του Απόλλωνα, και λαμπρό να του στήσεις
ναό· κανείς δε σ' αγγίζει, κακό δε θα σου κάνει·
δε θα βγάζεις σοδειά, φυτά άπειρα δε θα βγάζεις.
Αν όμως του μακρυρίχτη Φοίβου ναό διαθέτεις,
όλοι οι θνητοί θα κουβαλούν πολλών βοδιών θυσίες,
θα συγκεντρώνονται εδώ, θα έχεις πάντα κνίσα
απ' τα παχιά τα κρέατα· θα 'σαι προστατευμένη
από ξένα χέρια, καθώς άγονο χώμα έχεις.”
Ο Ποσειδώνας ανασύρει τον βράχο στην επιφάνεια κι ο ανήλιαγος τόπος λούζεται στο φως του Ήλιου. Η Αστερία, που παίρνει πια το όνομα Δήλος, δέχεται τον τοκετό στα σπλάχνα της. Ο Δίας την στερεώνει σε τέσσερεις κίονες και τη δένει με αδαμάντινη αλυσίδα. Στη Θεά συμπαραστέκονται η Αθηνά, η Δήμητρα και η Αφροδίτη, μα η Ήρα κρατά στον Όλυμπο την κόρη της, την Μογοστόκον Ειλειθυία, την Θεά των τοκετών. Ύστερα από τις παρακλήσεις των Θεαινών, η Ήρα ελευθερώνει την Κόρη της που με την σειρά της ελευθερώνει την Λητώ, ύστερα από εννέα ημέρες πόνων τοκετού.
Η Λητώ γεννά πρώτα την Αρτέμιδα στους πρόποδες του βουνού Κύνθος.
Αμέσως η Αρτέμιδα καθίσταται Λοχία, Μογοστόκος, Ειλειθυία και βοηθά την Μητέρα της να γεννήσει τον Απόλλωνα κάτω από την σκιά του Ιερού Φοίνικα της Δήλου.
“Κι ως πήγαινε η λοχεύτρια Ειλείθυια προς τη Δήλο,
τότε κι ο τοκετός έσφιξε τη Λητώ κι ήθελε να γεννήσει.
Αγκάλιασε τον φοίνικα και στήριξε τα γόνατα
στο τρυφερό λιβάδι, και η γη από κάτω της μειδίασε·
και σαν αυτός ήρθε στο φως, όλες μαζί αλαλάξαν οι θεές.
Τότε λοιπόν ω φωτοδότη Φοίβε σ᾽ έλουσαν οι θεές
με πεντακάθαρο νερό
αγνά και άμωμα και σε ύφασμα λευκό σε σπαργάνωσαν
λεπτοΰφαντο καινούργιο· και σε χρυσή φασκιά σε τύλιξαν.
Ούτε και θήλασε η μητέρα του τον χρυσότοξο Απόλλωνα,
αλλά η Θέμις νέκταρ κι αμβροσία θεόγευστη
πρόσφερε με τ᾽ αθάνατά της χέρια· τότε χάρηκε η Λητώ
που τεκνοποίησε ρωμαλέο και τοξοφόρο γιο.”
Ομηρικός Ύμνος εις Απόλλωνα
Και ο Καλλίμαχος υμνεί την γέννηση του Θεού:
“Και να, τις θύρες με τ' ωραίο του πόδι χτυπάει ο Φοίβος.
Δε βλέπεις;
Έσκυψε γλυκά ο φοίνικας της Δήλου
ξαφνικά, κι ο κύκνος στον αέρα γλυκοτραγουδεί.
Μόνοι σας τραβηχτείτε σύρτες απ' τις πύλες,
κλειδιά γυρίστε μόνα σας· μακριά ο θεός δεν είναι
και για τραγούδι και χορό οι νέοι ας ετοιμαστούνε.
Στον καθένα ο Απόλλωνας δεν φανερώνεται· μόνο στον αγαθό!
Όποιος τον δει λογίζεται άξιος, κι ανάξιος όποιος δεν τον δει.”
ΤΕΛΕΣΜΑ
Η Τελετή αρχίζει με την Πομπή των Θαργήλιων Άρτων και της Ειρεσιώνης επικεφαλής.
Ακολουθούν οι Ιερείς της Αρτέμιδος, του Απόλλωνος της Ευχλόου Δήμητρας και της/του Πολιούχου Θεότητας. Με το πέρας της Πομπής κατατίθενται στον Βωμό οι Θάργηλοι Άρτοι και η Ειρεσιώνη.
ΑΝΟΙΓΜΑ
Κλύτε ω Μάκαρες Θεοί
θνητών έξοχοι φίλοι
κραταιό του Κόσμου στήριγμα.
Κλύτε Αθάνατοι Θεοί
και χάριν σπονδών δότε βροτοίς,
πάσης παιδείης Αρετήν
μεγίστην ευτυχίαν
και περιπόθητον ευδαιμονίαν
σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΠΛΗΘΩΝΟΣ
Ας μην παύσω ώ Μάκαρες Θεοί,
να σας χρωστώ ευγνωμοσύνη,
για όλα τ' αγαθά που από εσάς λαμβάνω
και έχω λάβει με χορηγό τον Ύπατο Δία.
Ας μην παραμελήσω,
αναλόγως της δύναμής μου
το καλό του γένους μου.
Το να υπηρετώ πρόθυμα το κοινό καλό,
αυτό ας θεωρώ και δικό μου μεγάλο όφελος.
Ας μην γίνομαι αίτιο κανενός κακού,
από αυτά που τυχαίνουν στους ανθρώπους,
αλλά καλού, όσον δύναμαι,
ώστε να γίνομαι κι εγώ ευτυχής,
ομοιάζοντας σ' εσάς.
σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΟΛΙΑΔΟΣ
Μεγίστη Θεά Παλλάδα, χρυσοστέφανη Αθηνά,
του Κόσμου Θεά μεγάλη,
πάνοπλη ξεπήδησες απ' του Πατρός μας
το σεπτό κεφάλι.
Θεά παρθένα που διεγείρεις μέσα μας
τον άφθαρτο και φωτεινό Νου.
Ασπιδοφόρα, Άχραντη,
που πρυτανεύεις του Σύμπαντος Κόσμου.
Αδάμαστη Μήτιδα, που ενώνεις τις αντιθέσεις,
Κόρη τριτογένεια, άνθος λαμπρό στην όψη.
Συ, ο νους του Πατρός, γέμισες με νόμους
του Σύμπαντος το Κάλλος.
Συ, αυτά που υπάρχουν,
αυτά που θα γίνουν
κι αυτά που έχουν γίνει.
Ένδοξη Θεά, Γλαυκομάτα Κόρη,
δωσ' μου δύναμη κι έρωτα ικανό να με ανεβάσει
από τους κόλπους της Γαίας,
στον ολόφωτο Όλυμπο.
Είθε Θεά Πολιάδα
Ακλόνητη Προστάτιδα της Πόλης μας
να ίστασαι.
Σπονδή Ελαίου και Οίνου
ΥΜΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΟΣ
Επικαλούμαι τη Σεβαστή Θεά
το Ιερό θάλλος του Κρόνου και της Ρέας
την Πολύκαρπη Δήμητρα,
που θρέφει όλα τα όντα.
Συ Ξανθή Θεά
Λαμπρόδωρη Δήμητρα
μας δίδαξες την Γεωργία
και τα Μυστήρια της Ελευσίνας
που ευτυχεί όποιος τα 'χει δει.
Συ η Σεμνή Μητέρα της Αγνής Περσεφόνης.
Ανθηρή, Θαλερή, Εύχλοη Θεά
χάριζέ μας Πλούτο, Αφθονία
Γονιμότητα, Ευημερία
κι όλες της Ζωής τις Χάρες.
Σπονδή Ύδατος
ΥΜΝΟΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
Χαίρε Θεϊκή Παρθένα
Σεβαστή θυγατέρα του Διός
και της Λητούς της Υπερβορείας
Θαργήλια Αρτέμιδα.
Διός προσφιλεστάτη
Πότνια Θεά
Κόρη Αγνή
Φαεσφόρε.
Συ γλυκαίνεις τις ωδίνες του τοκετού
Συ τα τέκνα θνητών και ζώων προστατεύεις.
Νύμφες διάλεξες πολλές
και κόρες δίχως ζώνη.
Και χαίρονται τα Δάση
και τ' άγρια Βουνά
με τον χορό των θυγατέρων σου
Φιλομοίρακε Θεά.
Χαίρε Θαργήλια Θεά
Λοχία Αρτέμιδα.
Είθε να δίνεις ανώδυνους
και ήπιους τοκετούς
κι εμείς με Ύμνους και Σπονδές
θα σε τιμούμε.
Σπονδή οίνου
ΥΜΝΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ
Μνήσομαι ουδέ λάθωμαι, Απόλλωνος εκάτοιο.
Από χρόνια πρότερα,
όσιο είναι έθιμο εσέ να επικαλούμαι.
Ελθέ Μάκαρ Παιάν, Φοίβε Αγλαότιμε,
Ιήιε Ολβιοδώτα, Σπέρμειε, Πύθιε,
Δελφικέ Μάντη, Φωσφόρε Δαίμων.
Συ που βλέπεις τον απέραντο αιθέρα
και την ευτυχισμένη γη από ψηλά,
που έχεις για μάτια σου τα άστρα,
που διαλύεις τα σκοτάδια.
Με τον δάφνινό σου κλάδο, σείεις τον ουρανό.
Απόλλωνα, που δεν εμφανίζεσαι στον καθένα,
αλλά σε όποιον είναι αγαθός.
Μέγας όποιος σ' αντίκρυσε, μικρός όποιος δεν σ΄ είδε.
Θα δούμε 'σένα, ώ Εκατηβόλε
και ποτέ εις το μέλλον δεν θα είμαστε μικροί.
Από την χρυσή κόμη σου στάζουν εις το έδαφος
αρωματώδη έλαια που θεραπεύουν.
Ιήιε Ιήιε Ολβιοδότα
Ιήιε Μάντη Δελφικέ
Ιήιε Δήλιε Παιάνα
Ιήιε Θαργήλιε Θεέ
σπονδή οίνου
ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Χαίρετε ώ Μάκαρες Θεοί
μεθ' ημών αεί εστέ
κι εσείς μεν ούτω χαίρεστε.
Παύσατε νούσους χαλεπάς
και λύπες αποδιώξτε.
σπονδή οίνου